SPSS’te “Bivariate Correlations” (İkili Korelasyon)  penceresinin alt kısmındaki Options (Seçenekler)  bölümü, analizin daha detaylı istatistiklerini görüntülemene ve eksik verileri nasıl ele alacağını belirlemene olanak tanır. Bu bölüm özellikle Pearson korelasyonu  için önemlidir, çünkü burada gösterilen istatistikler ilişkiyi daha iyi anlamanı sağlar. 📊 İstatistiksel Seçenekler SPSS, Pearson korelasyonu için iki önemli istatistiksel gösterim sunar. Bunlar analizin şeffafl

İkili korelasyon analizi, iki değişken arasındaki ilişkinin yönünü ve gücünü ölçmek için kullanılan en temel istatistiksel yöntemlerden biridir. SPSS programında bu analiz, özellikle sürekli ölçekteki (scale)  değişkenlerin birbirleriyle nasıl ilişkili olduğunu anlamak için uygulanır. 📊 1. Temel Tanım İkili korelasyon, değişkenler arasındaki bağıntıyı ölçer. SPSS’te bu analiz üç farklı katsayı ile hesaplanabilir: Pearson Korelasyon Katsayısı (Pearson’s correlation coefficie

Oran verisi, ölçüm düzeyleri içinde en yüksek doğruluk ve kesinliğe sahip  nicel veri türüdür. Bu ölçekte hem eşit aralıklar  bulunur hem de gerçek bir sıfır noktası  vardır. Gerçek sıfır, ölçülen değişkenin tamamen yokluğunu ifade eder. Bu sayede oran verilerinde toplama, çıkarma, çarpma, bölme gibi tüm matematiksel işlemler geçerlidir. Örneğin; uzunluk, ağırlık, süre, hız, yaş ve nüfus  gibi değişkenler oran ölçeğiyle ölçülür. 0 cm, 0 kilogram veya 0 yaş gibi değerler, ölçü

Aralık verisi, ardışık değerler arasındaki farkların eşit olduğu sayısal bir ölçme düzeyidir.  Bu farklara “aralık” adı verilir. Ancak bu tür ölçekte gerçek bir sıfır noktası yoktur.  Yani sıfır değeri, değişkenin tamamen yokluğu anlamına gelmez; yalnızca ölçüm için belirlenmiş bir başlangıç noktasıdır. Örneğin sıcaklık, aralık verisine klasik bir örnektir. 20°C ile 21°C arasındaki fark , 100°C ile 101°C  arasındaki farkla aynıdır. Ancak 0°C , sıcaklığın yokluğu değil, sadece

Sıralı veriler, bir değişkenin kategorilere ayrıldığı ancak bu kategorilerin doğal bir sırası olduğu  durumları ifade eder. Fakat bu sıralar arasındaki mesafeler eşit değildir  ya da kesin olarak bilinmez.Yani bir sıra vardır, ama bu sıralar arasındaki fark ölçülebilir değildir. Örneğin “Fiziksel egzersiz sıklığı” değişkeni şu şekilde sıralanabilir: 1. Hiçbir zaman – 2. Nadiren – 3. Bazen – 4. Sık sık – 5. Her zaman Burada açık bir sıralama vardır; ancak “hiçbir zaman” ile “n

Nominal veriler, bir değişkenin kategorilere ayrıldığı, ancak bu kategorilerin kendi içinde sıralama veya sayısal anlam taşımadığı  veri türüdür. Bu tür veriler, yalnızca isimlendirme veya sınıflandırma amacı taşır. Örneğin, “tercih edilen ulaşım aracı” değişkeninde araba, otobüs, tren, tramvay, bisiklet  gibi kategoriler bulunur. Bu gruplar arasında hiyerarşik bir sıra yoktur. 🔹 Ölçme Düzeyleri Verilerin ölçme düzeyi, hangi hassasiyetle ölçüldüğünü gösterir. Dört temel düze

SPSS’in GLM (General Linear Model)  analizinde yer alan Auxiliary Regression Model  bölümü, özellikle modelin hata varyanslarının sabit olup olmadığını (heteroskedastisite) test etmek için kullanılan ileri düzey bir özelliktir. Bu sekme, modelin sağlamlığını ölçmek, hataların rastgele dağılmadığı durumları saptamak ve gerektiğinde düzeltici yöntemleri uygulamak için kullanılır. 🎯 1. Heteroskedastisite Nedir ve Neden Önemlidir? Heteroskedastisite, bir modeldeki hata terimleri

SPSS’in General Linear Model (GLM)  analizlerinde kullanılan Options  sekmesi, istatistiksel modellemenin görünmeyen yönlerini kontrol etmenin anahtarıdır. Bu bölüm, sadece sonuç almak için değil, aynı zamanda modelin güvenilirliğini, açıklayıcılığını ve geçerliliğini anlamak için de kullanılır. 🎯 1. Modelin Kalbinde: “Display” Seçenekleri Bu bölüm, analizin ne kadar derin ve ayrıntılı olacağını belirler. Bir GLM analizinde, sadece ortalamaları görmek yeterli değildir; o ort

SPSS’te GLM – Estimated Marginal Means (EM Means)  seçeneği, modeldeki faktörler veya etkileşimler için popülasyon düzeyinde ayarlanmış ortalama değerlerin  (tahmini marjinal ortalamaların) hesaplanmasını sağlar. Bu ortalamalar, kovaryant değişkenlerin etkisinden arındırılarak elde edilir ve gruplar arası gerçek farkların yorumlanmasına yardımcı olur. 🎯 Amaç Tahmini marjinal ortalamalar (Estimated Marginal Means, EMM), modeldeki bağımsız değişkenlerin farklı düzeyleri için b

SPSS’in GLM (General Linear Model)  analizinde yer alan Save  sekmesi, modelin ürettiği tahmini değerleri, artık (residual) değerleri ve tanısal istatistikleri veri setine yeni değişkenler olarak kaydetmeye yarar. Bu kayıt işlemi, modelin geçerliliğini test etmek, varsayımları incelemek ve ileri analizler yapmak açısından kritik öneme sahiptir. 🔹 Predicted Values (Tahmin Edilen Değerler) Modelin bağımlı değişken için her bir gözlemde tahmin ettiği değerleri temsil eder. Bu d

SPSS’te UNIANOVA  komutu (General Linear Model – Univariate Analysis of Variance), kullanıcıların menü arayüzünün ötesine geçerek istatistiksel modeli doğrudan syntax komutlarıyla yapılandırmasına olanak tanır. Bu komut, alt komutlar (subcommands)  aracılığıyla modelin yapısını, test türlerini, kontrastları, hata terimlerini, tahminleri ve çıktıları detaylı biçimde özelleştirmeye imkân verir. Aşağıda UNIANOVA komutunun tüm ek özellikleri, doğrudan sistem verilerine dayalı ola

GLM (General Linear Model) analizinde Options  sekmesi, model çıktısında hangi istatistiksel bilgilerin üretileceğini belirler. Bu seçenekler, sabit etkiler modeli (fixed-effects model)  esas alınarak hesaplanır. 📊 1. “Display” Bölümü – Görüntülenecek İstatistikler Bu kısım, model çıktısına hangi tabloların ekleneceğini belirler. ✅ Descriptive statistics: Tüm hücrelerdeki bağımlı değişkenlerin gözlenen ortalama, standart sapma ve örneklem sayısını (N) gösterir. ✅ Estimates o

GLM Post Hoc Comparisons  (Çoklu Karşılaştırmalar), ortalamalar arasında anlamlı farklar bulunduğu belirlendikten sonra hangi gruplar arasında fark olduğunu ortaya koymak için kullanılır. Bu testler, sabit denekler arası faktörler (fixed between-subjects factors)  üzerinde çalışır. GLM Repeated Measures analizinde, eğer modelde denekler arası faktör yoksa post hoc testler uygulanmaz. GLM Multivariate analizinde ise her bağımlı değişken için post hoc testler ayrı ayrı yürütülü

SPSS’te UNIANOVA  komutu, “General Linear Model → Univariate” analizinin sözdizimi (syntax) eşdeğeridir. Bu komut, grafiksel arayüzde yapılamayan gelişmiş tanımlamalar ve testlerin uygulanmasına izin verir. Aşağıda, UNIANOVA’nın desteklediği ek komut alt seçenekleri (subcommand) özetlenmiştir: 🔹 DESIGN Modelde iç içe geçmiş etkileri (nested effects)  tanımlamak için kullanılır. Örneğin bir değişkenin belirli bir faktörün düzeyleri içinde tanımlı olduğu hiyerarşik modellerde

GLM Options penceresi, Genelleştirilmiş Lineer Model (GLM)  analizinde ek istatistiklerin ve varsayım kontrollerinin ayarlanmasını sağlar. Bu seçenekler, sabit etkiler (fixed-effects) modeline dayanarak hesaplanır ve hem modelin uygunluğunu hem de sonuçların güvenilirliğini değerlendirmek için kullanılır. 📊 Görüntülenecek İstatistikler (Display) Bu bölümde farklı istatistiksel çıktılar etkinleştirilebilir: Descriptive statistics: Her bağımlı değişken için gözlenen ortalamala

SPSS’te GLM Profile Plots (Profil Grafikler) , modeldeki marjinal ortalamaların (estimated marginal means) görsel olarak karşılaştırılması için kullanılan etkileşim grafikleridir. Her nokta, bağımlı değişkenin bir faktör düzeyindeki tahmini ortalama değerini gösterir. Kovaryantlar varsa, bu ortalamalar onların etkisine göre düzeltilmiş biçimde hesaplanır. 📈 Grafiklerin Temel Yapısı Profil grafiği, faktörlerin düzeylerine göre marjinal ortalamaların çizgi grafiği  şeklinde su

SPSS’in GLM (Genelleştirilmiş Lineer Model)  menüsünde yer alan Contrasts  seçeneği, bir faktörün farklı seviyeleri arasındaki farkları istatistiksel olarak test etmeye yarar. Her faktör için ayrı bir karşılaştırma (contrast) tanımlanabilir ve bu tanımlama sayesinde, analiz yalnızca “faktör etkili mi?” sorusuna değil, aynı zamanda “hangi seviyeler arasında fark var?” sorusuna da yanıt verir. Matematiksel olarak test edilen hipotez şu şekildedir: H₀: L × B = 0 Burada L , kontr

Soru:  Bursa Uludağ Üniversitesi doktora mezuniyet şartı ilkeleri ve gerekli belgeler hangi koşullarda uygulanır? Cevap: ◉ Zorunlu Yayın Şartı: Fen ve Sağlık Bilimleri Enstitülerinde SCI, SSCI, AHCI, SCI-Expanded taranan bir dergide yayımlanan ya da yayıma kabul edilen en az bir özgün araştırma makalesi gerekir Sosyal ve Eğitim Bilimleri Enstitülerinde SCI, SSCI, AHCI, SCI-Expanded indekslerce taranan ya da TR-dizinde taranan bir dergide yayımlanan ya da yayıma kabul edilen e

Soru:  Bursa Uludağ Üniversitesi lisansüstü mezuniyet şartı ilkeleri ve gerekli belgeler hangi koşullarda uygulanır? Cevap: ◉ Genel İlkeler: Makalelerde QS sınıflandırmasına göre Q1 ve Q2 sınıfına giren dergilerde yayınlanan makalelerden en çok 3, diğer makalelerden 1 öğrenci mezuniyet yayın şartını sağlamak için faydalanabilir Yayındaki isim sırası dikkate alınmayacak olup makalenin hangi öğrenci/öğrencilerin mezuniyetinde kullanılacağını gösteren beyan formuna göre işlem ya

Soru:  Bursa Uludağ Üniversitesi disiplinlerarası programlarda kontenjan belirlenmesi, öğretim üyesi başvuruları ve kayıt dondurma hangi şartlarda yapılır? Cevap: ◉ Kontenjanlar: Disiplinlerarası enstitü anabilim/anasanat dalı programlarına alınacak öğrenci kontenjanları disiplinlerarası enstitü anabilim/anasanat dalı kurulunun teklifi ve Enstitü Kurulunun uygun görüşü üzerine Senato tarafından belirlenir ◉ Öğretim Üyelerinin Başvuruları: Disiplinlerarası enstitü anabilim/ana

Soru:  Bursa Uludağ Üniversitesi disiplinlerarası lisansüstü programlar nasıl kurulur ve hangi şartlarda yürütülür? Cevap: ◉ Disiplinlerarası Enstitü Anabilim/Anasanat Dalı Kurulması: Kurulması teklif edilecek olan her bir disiplinlerarası enstitü anabilim/anasanat dalı için enstitü anabilim/anasanat dalı açma kriterlerine göre hazırlanan başvuru dosyasının ilgili enstitüye sunulması şarttır Başvuru dosyasında disiplinler arası anabilim/anasanat dalının kurulma amacı, katkıda

Soru:  Bursa Uludağ Üniversitesi lisansüstü programlarda ders seçimi, tez yazımı ve sanatta yeterlik çalışması hangi şartlarda yapılır? Cevap: ◉ Ders Seçimi: Enstitü anabilim/anasanat dalı başkanlığının teklifi ve enstitü yönetim kurulu kararı ile diğer yükseköğretim kurumlarında verilmekte olan derslerden en fazla iki ders seçilebilir Diğer yükseköğretim kurumlarından alınan bu dersler seçmeli ders olarak sayılır Öğrencinin talebi, danışmanının teklifi, Enstitü anabilim/anas

Soru:  Bursa Uludağ Üniversitesi lisansüstü başvuru değerlendirmesi, sınav jürisi belirlenmesi ve danışman atanması hangi şartlarda yapılır? Cevap: ◉ Lisansüstü Başvurularının Değerlendirilmesi: Anabilim/anasanat dalı tarafından yapılacak giriş sınavlarına çağrılacak adayların belirlenmesi için tüm adaylar ön değerlendirmeye tabi tutulur Bu ön değerlendirme ALES puanı ve mezuniyet not ortalaması (ALES %50/ GANO %50) dikkate alınarak yapılır Kontenjan on beş ve daha az olan pr

Soru:  Bursa Uludağ Üniversitesi doktora, sanatta yeterlik ve temel tıp bilimleri doktora programlarına başvuru hangi şartlarda yapılır ve nasıl değerlendirilir? Cevap: ◉ Doktora ve Sanatta Yeterlik Programlarına Başvuru Şartları: Adaylar, tezli yüksek lisans diplomasına ve 4 tam puan üzerinden en az 2.25 veya eşdeğer bir not ortalamasına sahip olmalıdırlar Lisans derecesiyle doktora/sanatta yeterlik programına başvurularda lisans diplomasına ve 4 tam puan üzerinden en az 3 v