SPSS GLM Profile Plots: Etkileşim ve Ortalama Görselleştirmesi

SPSS’te GLM Profile Plots (Profil Grafikler), modeldeki marjinal ortalamaların (estimated marginal means) görsel olarak karşılaştırılması için kullanılan etkileşim grafikleridir. Her nokta, bağımlı değişkenin bir faktör düzeyindeki tahmini ortalama değerini gösterir. Kovaryantlar varsa, bu ortalamalar onların etkisine göre düzeltilmiş biçimde hesaplanır.

📈 Grafiklerin Temel Yapısı

Profil grafiği, faktörlerin düzeylerine göre marjinal ortalamaların çizgi grafiği şeklinde sunulur.

• Tek faktör için çizilen bir grafikte, ortalama değerlerin faktör düzeyleri boyunca artma veya azalma eğilimi görülür.

• İki veya daha fazla faktör olduğunda, çizgilerin paralel olması, faktörler arasında etkileşim olmadığını; çizgilerin paralel olmaması ise faktörler arasında etkileşim bulunduğunu gösterir.

⚙️ Grafik Seçenekleri (Plot Ayarları)

Profil grafiği oluşturmak için GLM penceresinde şu adımlar izlenir:

• Yatay eksen (Horizontal Axis): Bir faktör seçilerek ortalamaların hangi düzeylerde karşılaştırılacağı belirlenir.

• Ayrı çizgiler (Separate Lines): İkinci bir faktör seçilirse, her düzey için ayrı çizgi elde edilir.

• Ayrı grafikler (Separate Plots): Üçüncü bir faktör seçilirse, her düzey için ayrı bir grafik oluşturulur.

Tüm sabit (fixed) ve rastgele (random) faktörler grafik seçiminde kullanılabilir. Eğer analiz çok değişkenli (multivariate) ise, her bağımlı değişken için ayrı profil grafikleri oluşturulur. Tekrarlı ölçümler (repeated measures) modelinde ise hem denekler arası (between-subjects) hem denek içi (within-subjects) faktörler kullanılabilir.

SPSS Analizi & Görselleştirilmiş Rapor

Hizmeti İncele

📊 Grafik Türü

Profil grafikleri iki biçimde gösterilebilir:

• Çizgi grafiği (Line Chart) Düzeyler arasındaki eğilimleri görselleştirir.

• Çubuk grafiği (Bar Chart) Ortalama farkları vurgular.

🧩 Hata Çubukları

Grafiklere hata çubukları eklenebilir.

Bu çubuklar:

• Güven aralığını veya

• Standart hata sayısını (Standard Errors) temsil edebilir.

Güven aralığı, Options penceresinde belirlenen anlamlılık düzeyine (significance level) göre hesaplanır.

📏 Referans ve Eksen Ayarları

• Include reference line for grand mean: Genel ortalamayı (grand mean) gösteren bir referans çizgisi ekler.

• Y axis starts at 0: Tüm değerler pozitif veya negatifse, Y eksenini 0’dan başlatır.(Çubuk grafiklerde 0 noktası her zaman dahildir.)

Bu özellikler, GLM analizlerinde marjinal ortalama eğilimlerini ve faktör etkileşimlerini görsel olarak değerlendirmek için kullanılır. Profil grafikleri, tablo sonuçlarını destekleyen sezgisel bir özet sunar ve özellikle etkileşimlerin yönünü anlamak için en güçlü araçlardan biridir.