Tematik Çözümleme (Nitel Veri Çözümleme Yöntemi)

Nitel araştırmalarda görüşme, gözlem, açık uçlu anket ya da metin toplulukları incelenirken tekrar eden anlam örüntülerini bulmak için kullanılan bir çözümleme yöntemidir. Tematik çözümleme, veride sık görülen düşünce, tutum, duygu ve anlatım biçimlerini belirlemeye odaklanır.

Amaç, verinin içinde görünmeden yer alan anlam ağlarını ortaya çıkarmaktır.

Tematik çözümleme tek bir kalıba bağlı değildir; esnek bir yapıya sahiptir ve farklı araştırma türlerine uyarlanabilir. Ancak en yaygın kullanılan düzenli yaklaşım altı adım üzerine kuruludur.

Ne Zaman Tematik Çözümleme Tercih Edilir

Katılımcıların deneyim, algı, duygu, görüş ve tutumlarını anlamaya yönelik araştırmalarda uygundur.

Örneğin:

• Bir hastanede hastaların doktorları nasıl deneyimlediği

• Genç kadınların çevrimiçi flört uygulamalarındaki deneyimleri

• İnsanların iklim değişikliğine dair bilgi ve algıları

• Okullarda cinsiyet rolünün tarih derslerinde nasıl aktarıldığı

Bu tür soruların yanıtı doğrudan sayılarla verilemez, bunun yerine anlatımlar üzerinden anlam örüntüleri aranır.

Yaklaşım Tercihleri

Tümevarım Yaklaşımı

Araştırmacı önceden bir tema belirlemez.

Veri incelenir, tekrar eden anlamlar doğrudan veriden çıkarılır.

Tümdengelim Yaklaşımı

Araştırmacı literatürden veya kuramsal bir çerçeveden hareketle bazı temaları önceden tahmin eder.

Veri, bu temalar ışığında incelenir.

Yüzeysel Anlam Odaklı (Açık Anlam)

Katılımcının söylediği şey olduğu gibi ele alınır.

Gizli Anlam Odaklı

Söylenenden çok, söylenenin altında yatan inanç, değer, duygu ve toplumsal bağlam üzerinde durulur.

Konu Seçimi & Literatür Taraması Raporu

TRY2,499.00

Hizmeti İncele

Tematik Çözümlemenin Altı Adımı

1. Veriyle Yakınlaşma

Ses kayıtlarının dökümü yapılır, metin birkaç kez okunur. Araştırmacı veriye alışır, ilk sezgisel notlar alınır.

2. Kodlama

Metindeki anlamlı ifadeler kısa tanımlayıcı etiketler hâlinde işaretlenir. Kod, bir cümle ya da paragraftaki düşüncenin “kısaltılmış adı” gibidir.

Örnek görüşme parçası:

“İklimin değiştiğini düşünüyorum ama nedenini bilmiyorum. Uzmanlara tam olarak güvenemiyorum.”

Bu ifade için üretilebilecek kodlar:

• Belirsizlik

• Uzmanlara güvensizlik

• İklim değişikliğini kabul etme

3. Temaların Oluşturulması

Benzer kodlar bir araya getirilir ve daha geniş anlam kategorileri oluşturulur.

Örneğin:

Kodlar	Oluşturulan Tema
Belirsizlik, açıklama eksikliği	Belirsizlik Algısı
Uzmanlara güvensizlik, yönlendirilme korkusu	Otoriteye Güvensizlik
Terminoloji karışıklığı, bilgi karmaşası	Bilgi Kaynağı Sorunu

4. Temaların Gözden Geçirilmesi

Temaların veriyi gerçekten temsil edip etmediği kontrol edilir.

Bazı temalar bölünebilir, birleştirilebilir veya tamamen çıkarılabilir.

5. Tema Adlarının ve İçeriklerinin Netleştirilmesi

Her tema için net bir tanım oluşturulur.

Tema adı kısa, öz ve anlamı doğrudan yansıtacak şekilde seçilir.

Örneğin:

“Uzmanlara Güvensizlik” → “Otoriteye Güvensizlik ve Sorgulama”

6. Tematik Sunumun Yazılması

Her tema, veri içinden doğrudan alıntılarla desteklenerek açıklanır.

Bu aşamada araştırmacı temaları sırayla sunar ve yorumlar.