Görüşme Çözümlemesi (Konuşmadan Metne Dönüştürme)

Görüşmelerde elde edilen ses kayıtlarını yazıya dökmek, özellikle nitel araştırmalarda en önemli aşamalardan biridir. Konuşmaların metne aktarılması, verilen yanıtların inceleme, anlamlandırma, tematik sınıflandırma ve alıntılama aşamalarını kolaylaştırır.

Böylece araştırmacı veriyi doğrudan duyduğu biçimden sistemli bir metne dönüştürmüş olur.

Konuşmayı yazıya aktarma sürecinde temel amaç, görüşmede söylenenleri doğru, anlaşılır ve bağlamı koruyarak yansıtmaktır.

Bu nedenle hangi tür yazıya aktarma yönteminin kullanılacağı araştırmanın amacına göre belirlenir.

Çözümleme Yöntemleri

Tam Sözcük Ayrıntılı Çözümleme

Konuşmada duyulan her ses, duraklama, duygu ifadesi, gülme, nefes alma ve tekrarlar bile metne aktarılır.

Örneğin: “Şey… yani… ben… biraz düşündüm… (gülüyor) aslında bu durum zor.”

Bu yöntem, konuşmanın içeriği kadar konuşma tarzının da inceleneceği çalışmalarda kullanılır.

Düzenlenmiş Sözcük Ayrıntılı Çözümleme

Söylenen her cümle yazıya dökülür, fakat anlamı bozmayacak düzeyde tekrarlar, dolgu sözcükleri (“şey”, “yani”, “hı”, “ee” vb.) temizlenir. Gerekirse cümle yapıları okunabilirlik için düzeltilir.

Bu yöntem hem özgünlüğü korur hem de metni daha anlaşılır hale getirir. Araştırmalarda en sık tercih edilen yöntemdir.

Özetlenmiş Çözümleme

Konuşmanın ana anlamını koruyarak paragraflar kısaltılır. Gereksiz görülen cümleler çıkarılabilir, fakat anlam kesinlikle değiştirilmez.

Bu yöntem, görüşmenin çok uzun olduğu ve ayrıntıların araştırma açısından kritik olmadığı durumlarda kullanılır.

Metne Müdahale Edilmesi

Zaman zaman ses kaydı gürültülü olabilir, konuşma net olmayabilir veya görüşmedeki bir ifade başka bir cümleye atıf yapıyor olabilir. Bu durumlarda araştırmacı metni açıklığa kavuşturmak için küçük notlar ekleyebilir.

Örnek müdahaleler:

Durum	Metinde Gösterimi
Açıklama ekleme	[ürün fiyatlarını artırma seçeneği]
Anlaşılmayan kısım	… (anlaşılmadı)
Vurgu belirtme	gereklidir (kalın yazım)

Bu düzenlemeler yapılan değişikliği açıkça belli edecek şekilde yapılır.

Çözümleme Metninde Bulunması Önerilen Bilgiler

• Görüşmeyi yapan kişinin adı (gerekirse kodlanmış)

• Görüşmeye katılan kişinin adı (gerekirse kodlanmış)

• Görüşmenin yapıldığı tarih ve saat

• Görüşme ortamı (yer/yüz yüze/çevrim içi vb.)

• Konuşmacı adı kısaltmaları (örn. AY = Araştırmacı, KT = Katılımcı)

Örnek Kullanım:

AY: Bugünkü görüşmeye katıldığınız için teşekkür ederim.

KT: Rica ederim, memnuniyet duydum.

Çözümleme Sonrası Veriyi Çalışmaya Hazırlama

Görüşme metninin yazıya aktarılmasından sonra asıl aşama başlar:

Yanıtların sınıflandırılması, tekrar eden temaların bulunması, güçlü ifadelerin işaretlenmesi ve gerektiğinde alıntılanması.

Bu amaçla şu teknikler kullanılabilir:

• Sözcük ve kavram etiketleme

• Konu başlıkları altında toplama

• İçerik çözümlemesi

• Tematik çözümleme

Bu sınıflandırma, görüşmeler arasında benzerliklerin ve farklılıkların belirlenmesini kolaylaştırır.

Yazıya Dönüştürmeyi Kolaylaştıran Yazılımlar

Tek başına elle yazıya aktarmak uzun sürebilir. Sesin net olduğu durumlarda otomatik yazıya dönüştürme yazılımları önemli ölçüde hız kazandırır. Arka plan gürültüsü, kesintili konuşma ve birden fazla kişinin aynı anda konuşması ise doğruluğu düşürür. Bu tür durumlarda elle düzeltme yapılması zorunludur.