SPSS’te T-Testi Türleri: Karşılaştırmalı Ortalama Analizlerinin Temel Taşı
- Nominal Analiz
- 25 Eki 2025
- 2 dakikada okunur
SPSS, farklı araştırma sorularına yanıt verebilmek için üç temel t-testi türü sunar. Her biri, ortalamalar arasındaki farkın anlamlı olup olmadığını test etmek için kullanılır ancak veri yapısına ve araştırma tasarımına göre farklılık gösterir. İşte bu testlerin her biri ve temel özellikleri:
Bağımsız Örneklem T-Testi (Independent-Samples T Test)
Bu test, bir değişkenin iki farklı grup arasında ortalamasının karşılaştırılması amacıyla kullanılır. Örneğin, erkek ve kadın bireylerin yaş ortalamaları arasında fark olup olmadığını değerlendirmek için tercih edilir.
SPSS çıktısında sunulan bilgiler:
Her grup için betimsel istatistikler (ortalama, standart sapma vs.)
Varyansların eşitliğini test eden Levene testi
Varyanslar eşit kabul edildiğinde ve edilmediğinde ayrı ayrı t değeri hesaplaması
Ortalama farkı için %95 güven aralığı (95% confidence interval)
Eşleştirilmiş Örneklem T-Testi (Paired-Samples T Test)
Aynı bireyler üzerinde iki farklı ölçüm yapıldığında kullanılır. Örneğin, bir tedavi öncesi ve sonrası tansiyon ölçümleri gibi. Bu test, zaman içindeki değişimi analiz etmede kullanışlıdır.
SPSS çıktısında sunulan bilgiler:
Her bir ölçüm için betimsel istatistikler
İki ölçüm arasındaki korelasyon katsayısı
Ölçümler arası farkların betimsel istatistikleri
T testi sonucu ve anlamlılık düzeyi
Fark ortalaması için %95 güven aralığı
Tek Örneklem T-Testi (One-Sample T Test)
Bu test, bir değişkenin ortalamasını belirli bir sabit değere karşı test eder. Örneğin, hastaların yaş ortalaması gerçekten 50 mi sorusuna yanıt ararken bu testten yararlanılır.
SPSS çıktısında sunulan bilgiler:
İlgili değişkenin betimsel istatistikleri
Sabit (hipotetik) değere göre t değeri ve p değeri
Ortalama fark için %95 güven aralığı
Uygulamada Nelere Dikkat Edilmeli?
Tüm testlerde verilerin yaklaşık normal dağılması beklenir.
Eşleştirilmiş testte, ölçümler birebir aynı bireylerden gelmeli.
Bağımsız örneklem testinde gruplar birbirinden tamamen ayrışmalı.
Tek örneklem testinde karşılaştırılan sabit değerin anlamlı bir dayanağı olmalı.
SPSS, bu üç testi uygularken yalnızca istatistiksel sonuçları sunmakla kalmaz, aynı zamanda karar vermeyi kolaylaştıran açıklayıcı tablolar ve güven aralıkları da üretir. Araştırma türüne en uygun t-testini seçmek, elde edilecek bulguların güvenilirliğini doğrudan etkiler.
Yorumlar